Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, vấn đề bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn là nội dung được người dân đặc biệt quan tâm. Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Đất đai 2024 là mở rộng khả năng được bố trí đất ở hoặc nhà ở tái định cư đối với người sử dụng đất nông nghiệp bị thu hồi.
Căn cứ tại Khoản 6 Điều 111 Luật Đất đai 2024 quy định:
“Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở, nếu đủ điều kiện bồi thường về đất theo quy định tại Điều 95 của Luật này mà có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở và địa phương có điều kiện về quỹ đất ở, nhà ở thì được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư.”
Quy định này cho thấy, người sử dụng đất nông nghiệp không chỉ được bồi thường bằng tiền hoặc đất có cùng mục đích sử dụng mà trong một số trường hợp còn có thể được xem xét giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư.
Điều kiện để được bố trí đất ở hoặc nhà ở tái định cư
Để được xem xét giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư khi bị thu hồi đất nông nghiệp, người sử dụng đất phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
1. Thuộc đối tượng được bồi thường về đất
Theo khoản 1 Điều 95 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hằng năm là một trong những đối tượng được xem xét bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất.
Điều này có nghĩa rằng người đang sử dụng đất nông nghiệp hợp pháp sẽ có cơ hội được bồi thường về đất nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
2. Có đủ điều kiện được bồi thường về đất
Khoản 2 Điều 95 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất phải có một trong các căn cứ pháp lý chứng minh quyền sử dụng đất như:
+ Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ);
+ Có quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;
+ Có giấy tờ về quyền sử dụng đất đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo Điều 137 Luật Đất đai 2024;
+ Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký;
+ Có văn bản công nhận kết quả đấu giá hoặc các căn cứ hợp pháp khác theo quy định.
Như vậy, không phải mọi trường hợp sử dụng đất nông nghiệp đều được bố trí tái định cư. Người sử dụng đất phải chứng minh được quyền sử dụng đất hợp pháp theo quy định của pháp luật.
3. Có nhu cầu nhận đất ở hoặc nhà ở tái định cư
Luật quy định rõ người dân phải có nhu cầu được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở. Trong quá trình lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, người dân cần thể hiện rõ nguyện vọng này với cơ quan có thẩm quyền.
4. Địa phương có quỹ đất ở hoặc quỹ nhà ở tái định cư
Đây là điều kiện mang tính quyết định. Mặc dù người dân đủ điều kiện được bồi thường về đất và có nhu cầu nhận tái định cư nhưng nếu địa phương không có quỹ đất ở hoặc nhà ở tái định cư thì việc bố trí tái định cư có thể không thực hiện được.
Do đó, việc giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thực tế của từng địa phương và từng dự án.
Trước đây, người sử dụng đất nông nghiệp thường được bồi thường bằng tiền hoặc đất nông nghiệp khác. Hiện nay, pháp luật đã cho phép xem xét bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.
Quy định này góp phần bảo đảm ổn định cuộc sống cho người dân bị thu hồi đất, đặc biệt trong các trường hợp bị thu hồi diện tích lớn, mất tư liệu sản xuất hoặc phải thay đổi nơi ở, nơi sinh sống.
Như vậy, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp hoàn toàn có thể được giao đất ở hoặc nhà ở tái định cư theo khoản 6 Điều 111 Luật Đất đai 2024. Tuy nhiên, việc được bố trí tái định cư không phải là quyền đương nhiên mà phải đáp ứng đồng thời các điều kiện:
1. Thuộc đối tượng được bồi thường về đất;
2. Có đủ điều kiện được bồi thường theo Điều 95 Luật Đất đai 2024;
3. Có nhu cầu nhận đất ở hoặc nhà ở tái định cư;
4. Địa phương có quỹ đất ở hoặc nhà ở tái định cư để bố trí.
Do đó, khi có quyết định thu hồi đất, người dân cần rà soát hồ sơ pháp lý về quyền sử dụng đất và chủ động đăng ký nguyện vọng nhận đất ở hoặc nhà ở tái định cư để bảo đảm quyền và lợi ích hợp phá.
Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật Vì Chân Lý Themis gửi tới quý khách hàng. Mong rằng nội dung trên sẽ giúp ích được cho quý khách hàng. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc cần giải đáp vui lòng liên hệ cho Luật Vì Chân Lý Themis theo thông tin dưới đây.
-ĐH-
MỌI THẮC MẮC KHÁCH HÀNG VUI LÒNG LIÊN HỆ TỚI
FB: LUATSUTHANHDAT
ZALO: 03.2518.2518
CS1: PHÒNG 201, SỐ 170 TRẦN DUY HƯNG, P.YÊN HOÀM, HÀ NỘI
CS2: PHÒNG 1936, TÒA HH4C, KĐT LINH ĐÀM, HOÀNG LIỆT, HÀ NỘI