Trong thực tiễn hành nghề, một trong những câu hỏi mà luật sư thường xuyên nhận được là:"Ông bà đã chết hơn 30 năm, đất vẫn đứng tên ông bà, nay các con, cháu có còn quyền yêu cầu chia thừa kế hay không?"Nhiều người cho rằng chỉ cần chứng minh được quan hệ huyết thống thì bất cứ lúc nào cũng có quyền yêu cầu chia di sản. Tuy nhiên, pháp luật về thừa kế không quy định như vậy.
1. Quyền yêu cầu chia di sản “không phải” là quyền yêu cầu vô thời hạn
Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là:
+ 30 năm đối với bất động sản;
+ 10 năm đối với động sản;
Kể từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản chết).
Điều này có nghĩa rằng, ví dụ: Nếu ông hoặc bà mất từ năm 1995 thì thời hiệu yêu cầu chia di sản là quyền sử dụng đất sẽ hết vào năm 2025.
Khi thời hiệu kết thúc, quyền yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế về nguyên tắc không còn được pháp luật bảo vệ như trước nữa.
2. Hết 30 năm “không đồng nghĩa” với việc đất đương nhiên thuộc về tất cả các con cháu
Đây là điểm khiến nhiều người tranh cãi, hiểu nhầm.
Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự quy định rõ: sau khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản, di sản sẽ thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó.
Nói cách khác, nếu trong suốt nhiều chục năm:
+ Một người con trực tiếp quản lý, sử dụng đất;
+ Thực hiện nghĩa vụ tài chính;
+ Xây dựng, cải tạo, bảo quản tài sản;
+ Không có tranh chấp từ các đồng thừa kế khác;
Thì khi hết thời hiệu, người này có cơ sở pháp lý để được công nhận quyền đối với di sản đang quản lý. Vì vậy, việc nhiều năm không quan tâm, không quản lý tài sản nhưng đến khi đất tăng giá mới yêu cầu chia thừa kế thường gặp rất nhiều rào cản pháp lý.
3. Tuy nhiên, “không phải" cứ quá 30 năm là mọi yêu cầu đều bị bác bỏ
Thực tiễn xét xử cho thấy vẫn tồn tại những trường hợp đặc biệt.
Nếu các đồng thừa kế từ trước đến nay đều thừa nhận di sản chưa chia, không tranh chấp về hàng thừa kế và cùng xác định đây là tài sản chung của gia đình thì phần di sản đó có thể được xem là tài sản chung của các đồng thừa kế.
Khi phát sinh tranh chấp, Tòa án có thể giải quyết theo quan hệ tranh chấp chia tài sản chung thay vì tranh chấp thừa kế. Khi đó, việc hết thời hiệu thừa kế chưa chắc đã làm mất hoàn toàn quyền lợi của các đồng thừa kế.
Đây là điểm pháp lý rất quan trọng mà nhiều người bỏ qua khi đánh giá một vụ việc thừa kế đã tồn tại hàng chục năm.
4. Tòa án không tự động áp dụng thời hiệu
Một nguyên tắc đáng chú ý là:
Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu khi có đương sự yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi cấp sơ thẩm ra bản án hoặc quyết định giải quyết vụ án.
Điều này dẫn đến thực tế rằng:
+ Có những vụ việc đã hết thời hiệu từ lâu nhưng vẫn được Tòa án giải quyết;
+ Ngược lại, có những vụ việc bị đình chỉ hoặc bác yêu cầu do bị đơn kịp thời yêu cầu áp dụng thời hiệu.
Do đó, việc xác định "còn hay hết quyền chia thừa kế" không thể chỉ căn cứ vào số năm đã trôi qua mà còn phải xem xét toàn bộ diễn biến quản lý, sử dụng di sản và chiến lược của các bên.
5. Bài học pháp lý quan trọng
Đối với những gia đình có đất đai đứng tên ông bà, cha mẹ đã mất từ nhiều năm trước nhưng chưa thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản, việc chậm trễ luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn.
Càng để kéo dài:
+ Càng khó thu thập chứng cứ;
+ Càng dễ phát sinh tranh chấp giữa các thế hệ;
+ Càng có nguy cơ mất quyền yêu cầu chia di sản do hết thời hiệu
Thừa kế không chỉ là câu chuyện huyết thống mà còn là câu chuyện của thời hiệu, chứng cứ và việc quản lý tài sản trên thực tế.
Vì vậy, khi phát hiện di sản chưa được phân chia, các đồng thừa kế nên chủ động rà soát hồ sơ pháp lý và thực hiện các thủ tục cần thiết càng sớm càng tốt để tránh những tranh chấp kéo dài nhiều năm sau này.
Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật Vì Chân Lý Themis gửi tới quý khách hàng. Mong rằng nội dung trên sẽ giúp ích được cho quý khách hàng. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc cần giải đáp vui lòng liên hệ cho Luật Vì Chân Lý Themis theo thông tin dưới đây.
-LSHT-
MỌI THẮC MẮC KHÁCH HÀNG VUI LÒNG LIÊN HỆ TỚI
FB: LUATSUTHANHDAT
ZALO: 03.2518.2518
CS1: PHÒNG 201, SỐ 170 TRẦN DUY HƯNG, P.YÊN HÒA, TP HÀ NỘI
CS2: PHÒNG 1936, TÒA HH4C, KĐT LINH ĐÀM, HOÀNG LIỆT, HÀ NỘI
|