Từ ngày 01/3/2027, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2026 đề xuất sửa, bổ sung các trường hợp không cấp sổ đỏ tại Điều 151 Luật Đất đai 2024. Điểm đáng chú ý là dự thảo sửa điểm b khoản 1 Điều 151 theo hướng: đất được giao để quản lý theo Điều 7 Luật Đất đai 2024 vẫn thuộc nhóm không cấp sổ, trừ trường hợp được cấp Giấy chứng nhận theo Điều 139 Luật Đất đai 2024.
Hiểu đơn giản, đây có thể là một điểm “gỡ vướng” cho một số trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp như: đất lấn, chiếm cũ; đất khai hoang; đất sử dụng sai mục đích; đất người dân dùng ổn định nhiều năm nhưng hồ sơ lại ghi là đất công, đất mương, đất đường, đất hành lang, đất do UBND xã quản lý.
Trước đây, nếu chỉ nhìn vào Điều 151, nhiều hồ sơ có thể bị loại vì thuộc nhóm đất được giao để quản lý. Nhưng nếu bổ sung ngoại lệ theo Điều 139, cơ quan có thẩm quyền sẽ phải xem xét kỹ hơn: đất sử dụng từ khi nào, có tranh chấp không, có phù hợp quy hoạch không, có nằm trong hành lang công trình công cộng không, có bị xử lý vi phạm chưa, và nguồn gốc sử dụng đất ra sao.
Tuy nhiên, không phải cứ đất lấn chiếm, khai hoang là được cấp sổ. Nếu đất lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, hành lang bảo vệ công trình, đất công cộng, đất thuộc khu vực phải thu hồi thì khả năng được công nhận rất thấp. Khi Nhà nước thu hồi, các trường hợp này cũng có thể không được bồi thường về đất.
Ngược lại, nếu đất đã sử dụng ổn định, không tranh chấp, không thuộc khu vực phải thu hồi, phù hợp quy hoạch thì Điều 139 có thể là căn cứ để xem xét cấp sổ. Riêng đất nông nghiệp tự khai hoang, nếu đủ điều kiện thì được xem xét công nhận trong hạn mức; phần vượt hạn mức có thể phải chuyển sang thuê đất.
Tóm lại, đề xuất sửa đổi sắp tới không phải là hợp thức hóa toàn bộ đất lấn chiếm, khai hoang, mà là mở thêm cơ chế phân loại rõ hơn: trường hợp nào được xem xét cấp sổ, trường hợp nào không được công nhận, và trường hợp nào khi thu hồi sẽ không được bồi thường về đất.
--------
Luật sư Thành Đạt - LTD Lawfirm
|