Chính phủ đã ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định về xử lý các hành vi vi phạm đất đai xảy ra trước ngày 31/8/2026, bảo đảm nguyên tắc áp dụng quy định có lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm trong một số trường hợp.
Dưới đây là những điểm quan trọng người sử dụng đất cần lưu ý.
Hướng dẫn xử phạt đối với hành vi vi phạm đất đai trước ngày 31/8/2026
Theo Điều 11 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, việc xử lý các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai phát sinh trước thời điểm Nghị định có hiệu lực được thực hiện như sau:
1. Một số trường hợp sẽ không bị xử phạt
Đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai, nếu đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai trước ngày Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt thì không xử phạt.
Ngoài ra, trường hợp đã ban hành quyết định xử phạt từ ngày 31/01/2026 đến trước ngày Nghị định có hiệu lực nhưng người vi phạm chưa thực hiện quyết định xử phạt, thì không tiếp tục thực hiện quyết định xử phạt đó.
Đây là quy định mang tính chuyển tiếp nhằm bảo đảm áp dụng chính sách mới theo hướng có lợi hơn cho người vi phạm.
2. Trường hợp đã có quyết định xử phạt nhưng chưa thi hành xong
Nếu hành vi vi phạm xảy ra trước ngày Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực và:
+ Đã lập biên bản vi phạm hành chính;
+ Đã ban hành quyết định xử phạt;
+ Nhưng chưa thực hiện xong quyết định xử phạt,
thì tiếp tục thực hiện theo quyết định xử phạt đã được ban hành, không áp dụng quy định mới.
3. Đã lập biên bản nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt
Đây là trường hợp được nhiều người quan tâm nhất.
Trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt hoặc hết thời hạn ban hành quyết định xử phạt
Trường họp đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; hoặc đã hết thời hạn ban hành quyết định xử phạt theo điểm c khoản 1 Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính,
thì:
+ Không ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính;
+ Tuy nhiên, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải ban hành quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu có).
Biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng theo quy định của Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại thời điểm lập biên bản.
Đáng chú ý, nếu Nghị định 281/2026/NĐ-CP quy định không còn trách nhiệm pháp lý hoặc quy định nhẹ hơn, thì sẽ được áp dụng theo Nghị định 281/2026/NĐ-CP.
Trường hợp vẫn còn thời hạn ban hành quyết định xử phạt
Nếu vẫn còn thời hạn ra quyết định xử phạt thì mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng theo quy định tại thời điểm lập biên bản vi phạm.
Tuy nhiên, nếu Nghị định 281/2026/NĐ-CP:
+ Không còn quy định hành vi đó là vi phạm; hoặc
+ Quy định mức xử lý nhẹ hơn,
thì được áp dụng theo quy định mới của Nghị định 281/2026/NĐ-CP.
Điều này thể hiện nguyên tắc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật có lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm.
4. Trường hợp đang khiếu nại quyết định xử phạt
+ Quyết định xử phạt đã được ban hành hoặc đã thi hành xong trước thời điểm Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực;
+ Người bị xử phạt vẫn đang khiếu nại,
thì việc giải quyết khiếu nại tiếp tục áp dụng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định xử phạt và các văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm ban hành quyết định xử phạt.
Nguyên tắc mới khi xác định hành vi vi phạm hành chính về đất đai
Bên cạnh các quy định chuyển tiếp, Điều 3a Nghị định 123/2024/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định 281/2026/NĐ-CP) cũng bổ sung một số nguyên tắc quan trọng trong việc xử phạt vi phạm hành chính về đất đai.
Xử phạt tại đơn vị hành chính đặc khu
+ Nếu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức xử phạt như phường.
+ Nếu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt như xã.
Xử phạt đối với vợ chồng có chung quyền sử dụng đất: Trường hợp vợ và chồng cùng đứng tên quyền sử dụng đất, khi xử phạt vi phạm hành chính sẽ được xác định như đối với một cá nhân, thay vì xử phạt riêng từng người.
Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2026
Theo quy định, Nghị định 281/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 31/8/2026.
Việc bổ sung các quy định chuyển tiếp giúp thống nhất cách xử lý đối với các hành vi vi phạm phát sinh trước thời điểm Nghị định có hiệu lực, đồng thời bảo đảm nguyên tắc áp dụng quy định có lợi hơn cho người vi phạm trong những trường hợp pháp luật mới giảm nhẹ hoặc không còn quy định trách nhiệm pháp lý.
Đối với cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp đang có hồ sơ vi phạm hành chính về đất đai được lập trước ngày 31/8/2026, cần rà soát tình trạng hồ sơ, thời hiệu xử phạt và quy định mới của Nghị định 281/2026/NĐ-CP để xác định quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo đúng quy định pháp luật.
Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật Vì Chân Lý Themis gửi tới quý khách hàng. Mong rằng nội dung trên sẽ giúp ích được cho quý khách hàng. Nếu quý khách hàng còn vướng mắc cần giải đáp vui lòng liên hệ cho Luật Vì Chân Lý Themis theo thông tin dưới đây.
-ĐH-
MỌI THẮC MẮC KHÁCH HÀNG VUI LÒNG LIÊN HỆ TỚI
FB: LUATSUTHANHDAT
ZALO: 03.2518.2518
CS1: PHÒNG 201, SỐ 170 TRẦN DUY HƯNG, P.YÊN HÒA, TP HÀ NỘI
CS2: PHÒNG 1936, TÒA HH4C, KĐT LINH ĐÀM, HOÀNG LIỆT, HÀ NỘI