Nhiều cặp đôi chung sống với nhau như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn. Khi mối quan hệ chấm dứt, vấn đề quyền nuôi con thường phát sinh, đặc biệt trong trường hợp giấy khai sinh của con chưa có tên người cha. Vậy trong trường hợp này, người cha có được yêu cầu quyền nuôi con hay không?
Chưa đăng ký kết hôn, con vẫn có đầy đủ quyền đối với cả cha và mẹ
Theo khoản 2 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, con sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với cả cha và mẹ. Điều này có nghĩa, việc cha mẹ chưa đăng ký kết hôn không làm mất đi quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con.
Tuy nhiên, nếu giấy khai sinh chưa ghi tên cha thì trước hết người cha cần thực hiện thủ tục nhận cha, con theo quy định của pháp luật. Sau khi quan hệ cha con được cơ quan có thẩm quyền công nhận, người cha mới có đầy đủ căn cứ pháp lý để yêu cầu giải quyết quyền nuôi con hoặc thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác đối với con.
Người cha được quyền nuôi con trong những trường hợp nào?
Sau khi quan hệ cha con được xác lập hợp pháp, việc xác định ai là người trực tiếp nuôi con sẽ được thực hiện theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Cụ thể:
+ Cha và mẹ có thể tự thỏa thuận để người cha trực tiếp nuôi con nếu việc thỏa thuận này bảo đảm lợi ích của trẻ.
+ Nếu hai bên không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con, bao gồm điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, môi trường sống, đạo đức và khả năng giáo dục con.
+ Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con trước khi đưa ra quyết định.
+ Trường hợp con dưới 36 tháng tuổi, pháp luật ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Như vậy, việc chưa đăng ký kết hôn không đồng nghĩa với việc người cha mất quyền nuôi con. Nếu đã được pháp luật công nhận là cha của đứa trẻ và đáp ứng các điều kiện theo quy định, người cha hoàn toàn có thể được giao trực tiếp nuôi con.
Người cha có những quyền và nghĩa vụ gì khi trực tiếp nuôi con?
Theo Điều 69 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người cha có các quyền và nghĩa vụ cơ bản sau:
+ Thương yêu, chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con.
+ Tôn trọng ý kiến của con; tạo điều kiện để con được học tập và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và đạo đức.
+ Đại diện hoặc giám hộ cho con theo quy định của pháp luật khi cần thiết.
+ Không được phân biệt đối xử với con vì tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được bóc lột sức lao động hoặc ép buộc con thực hiện các hành vi trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
Việc cha mẹ chưa đăng ký kết hôn hoặc giấy khai sinh của con chưa có tên cha không đồng nghĩa với việc người cha không có quyền nuôi con. Tuy nhiên, để được Tòa án xem xét giao quyền nuôi con, người cha trước hết phải được pháp luật công nhận quan hệ cha con thông qua thủ tục nhận cha, con. Sau đó, việc giao con cho ai trực tiếp nuôi sẽ được xem xét dựa trên nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ.