Theo thông tin từ báo chí, Cục Cảnh sát hình sự — Bộ Công an đã phối hợp kiểm tra các quán karaoke, giải cứu 46 nữ tiếp viên, đồng thời cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố 8 bị can về tội “Mua bán người dưới 16 tuổi” theo Điều 151 Bộ luật Hình sự. Các nạn nhân bị dụ dỗ bằng những lời hứa kiểu “việc nhẹ, lương cao”, sau đó bị đưa vào quán karaoke, bị đe dọa, bị ép làm việc để trả những khoản “nợ” do các đối tượng tự đặt ra.
Liên hệ với bộ phim "Trại buôn người", đây là bộ phim kể về hành trình nhân vật Ny đi cứu em gái sa bẫy buôn người ở vùng biên giới, rồi chính anh và bạn thân cũng bị bắt làm nô dịch trong một sào huyệt lừa đảo tàn bạo. Phim lấy cảm hứng từ các câu chuyện có thật về nạn nhân bị lừa bán, bị tước đoạt giấy tờ, bị kiểm soát và bóc lột trong các đường dây tội phạm.
Điểm giống nhau giữa phim và vụ án ngoài đời là cái bẫy thường bắt đầu bằng lời hứa: có việc làm tốt, có thu nhập cao, có người quen dẫn đi, có nơi ăn ở, có cơ hội đổi đời. Nhưng khi nạn nhân đã rơi vào tay các đối tượng, họ bị cô lập, bị tạo nợ, bị đe dọa, bị kiểm soát, rồi bị biến thành công cụ kiếm tiền. Trong vụ án này, có nạn nhân bị ép nói trước camera rằng mình vay tiền và phải làm ở quán hát để trả nợ — đây là thủ đoạn rất nguy hiểm, nhằm tạo ra “chứng cứ giả” để hợp thức hóa việc kiểm soát nạn nhân.
Về quy định pháp luật, hành vi mua bán người dưới 16 tuổi, căn cứ trực tiếp là Điều 151 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, về người có hành vi chuyển giao, tiếp nhận, tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người dưới 16 tuổi nhằm giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; bóc lột tình dục; cưỡng bức lao động; lấy bộ phận cơ thể hoặc mục đích vô nhân đạo khác.
Khung hình phạt cơ bản của tội Mua bán người dưới 16 tuổi là từ 07 năm đến 12 năm tù. Nếu có tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức, vì động cơ đê hèn, đối với nhiều người, đưa nạn nhân ra khỏi nơi cư trú, gây tổn hại sức khỏe, hoặc tái phạm nguy hiểm, mức hình phạt có thể tăng lên 12 năm đến 20 năm tù. Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội có thể bị phạt 18 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân. Bộ Công an cũng đã cảnh báo riêng về thủ đoạn tuyển “nhân viên quán karaoke”, môi giới, chuyển giao người lao động, trong đó nhấn mạnh người ban đầu đồng ý đi làm không đồng nghĩa loại trừ dấu hiệu vi phạm nếu sau đó họ bị lừa gạt, cưỡng ép, kiểm soát hoặc đặt vào tình trạng lệ thuộc để bóc lột.
Ngoài tội mua bán người dưới 16 tuổi, tùy vai trò và hành vi cụ thể, các đối tượng còn có thể bị xem xét các tội danh hoặc trách nhiệm khác như: giữ người trái pháp luật, cưỡng đoạt tài sản, cố ý gây thương tích, tổ chức sử dụng lao động trái pháp luật, chứa mại dâm, môi giới mại dâm, làm giả hoặc ép tạo chứng cứ giả, che giấu tội phạm, không tố giác tội phạm. Chủ cơ sở karaoke, người quản lý, người môi giới, người đưa đón, người giữ tiền, người đe dọa nạn nhân đều có thể bị xem xét theo vai trò đồng phạm nếu biết, tham gia hoặc hưởng lợi từ đường dây.
Vấn đề không chỉ nằm ở người trực tiếp “bán” nạn nhân. Một đường dây như vậy thường tồn tại nhờ nhiều mắt xích: người dụ dỗ, người vận chuyển, người chứa chấp, người quản lý, người đặt ra khoản nợ, người đe dọa, người thu tiền và cả những cơ sở kinh doanh nhắm mắt làm ngơ.
Trong các vụ việc trên, thì nhóm dễ bị xâm hại thường là trẻ vị thành niên, người bỏ học, người rời quê đi làm sớm, người có hoàn cảnh gia đình khó khăn, trẻ em thiếu sự giám sát, người muốn kiếm tiền nhanh, người tin vào lời rủ rê trên mạng xã hội hoặc người đang mâu thuẫn với gia đình. Các em thường không nhận ra rằng “đi làm quán hát”, “làm phục vụ lương cao”, “bao ăn ở”, “không cần kinh nghiệm”, “ứng tiền trước” có thể là điểm bắt đầu của một cái bẫy. Gia đình cần đặc biệt cảnh giác khi con em có các dấu hiệu: đột ngột quen người lạ trên mạng, được hứa hẹn công việc xa nhà, được cho tiền ứng trước, bị yêu cầu giấu gia đình, bị đưa đi nhưng không rõ địa chỉ, bị giữ giấy tờ, bị hạn chế điện thoại hoặc bị yêu cầu quay video thừa nhận nợ.
Biện pháp phòng vệ quan trọng nhất là: không để trẻ tự đi làm xa theo lời rủ rê trên mạng; kiểm tra rõ nơi làm việc, người tuyển dụng, hợp đồng, địa chỉ, giấy phép kinh doanh; không giao giấy tờ cá nhân cho người lạ; không nhận tiền ứng trước nếu không hiểu nghĩa vụ; giữ liên lạc thường xuyên với gia đình; và báo ngay công an khi có dấu hiệu bị giữ, ép làm việc, dọa đánh, tạo nợ hoặc chuyển từ nơi này sang nơi khác.
“Trại Buôn Người” có thể là tác phẩm điện ảnh, nhưng vụ 46 bé gái bị giải cứu cho thấy: trại buôn người không chỉ nằm ở vùng biên giới hay trên màn ảnh. Nó có thể núp sau một tin tuyển dụng, một quán karaoke, một lời hứa “việc nhẹ lương cao”, hoặc một khoản nợ được dựng lên để trói buộc nạn nhân.
Và khi con người bị biến thành món hàng, pháp luật phải được nhìn không chỉ như các chế tài trừng phạt, mà còn để bảo vệ phẩm giá, tự do và sự an toàn của những người yếu thế nhất.